5. Ders: Liderler İnsanları Çekerler
Ben liderlik konusunda her zaman çok heyecanlıyımdır. Çünkü liderlik, insan hayatında başarının kapısının kilidini açan yegâne anahtardır. Ayrıca iş hayatında da bu böyledir. Hiçbir iş, liderlik olmadan gelişip büyüyemez. Sonuç olarak, rekabete dayalı toplumların yaşadığı dünyamızda, bir organizasyonun diğerinden daha başarılı olmasını sağlayan biricik ve gerçek faktör liderliktir. Liderlik tek avantajdır. İnanın bana; yolda birkaç restoran varsa hepsi de temelde yemek sunar, fiyatları da aşağı yukarı aynıdır, hatta aynı sokaktadırlar; ama aralarındaki bilinçli seçimle oluşturulmuş tek fark, birinin diğerinden daha iyi yönetilmesidir. Bir sivil toplum kuruluşunda kermesler, etkinlikler, çalışmalar rengârenk ve cıvıl cıvıl iken; bir diğerinde işler ite kaka ilerler. Buradaki farkı da yine liderlik oluşturur.
İşte bu yüzden liderlik bir anahtardır ve bu nedenle benim tutkumdur. Bunun için bu konuyu öğretiyorum. Çünkü biliyorum ki, size liderliği öğretebildiğim gün, o kalbinizde ve zihninizde yer ettiği gün; bu önemli anahtar, duygusal varlıklar olan sizler için dönmeye başlar. Sadece iş hayatında değil; ailenizde, sosyal yaşamınızda, eğitimde ve manevi yaşamımızda da rol alan bir anahtardan bahsediyoruz. Liderlik her şeyin anahtarıdır. Her alanda çalışan insanlar ve kuruluşlar vardır ama gelişen ve büyüyenlerdeki fark liderliktir. Bu nedenle gelin liderlikten konuşalım.
Liderlerin çok iyi yaptığı üç şey vardır. Liderliği öğrenmek için bu üç şeyi öğrenmekle başlamalıyız.
Birincisi; liderler insanları çeker. Bu bir gerçektir. Bana bir lider gösterin, size insanları çeken birini göstereyim. Şimdi bu çekimin en önemli tarafını sizlerle paylaşacağım. Hazır mısınız? Bir lider olarak, kendiniz gibi insanları çekersiniz; istediğiniz insanları değil. Sadece bu bile tek başına saatlerce sürecek bir öğretidir. Anlatabildim mi? Şu anda gerçek anlamda altın saçtım, bunun size ulaştığından emin olmak istiyorum. Bu ilkede biraz detaya inip sonra devam edeceğiz.
Lider olarak sizin gibi insanları çekeceksiniz, istediğiniz gibi olanları değil. Yaşamınıza çektiğiniz insanlar sizin gibi olacaklar. Konferanslarımda liderlerle en büyük tartışmamız bu ilkeden kaynaklanır. Çoğu yönetici, hoca, dernek başkanı, takım koçu veya aile reisi; “Ben takımımda şöyle insanlar isterim, ben şöyle müşteriler isterim, işimde şu tür insanlarla çalışmak isterim” derler. “Çocuklarımın böyle olmasını isterim, çevremde şu şekilde insanlar isterim” gibi harika listeleri vardır. Bilmiyorum nasıl ama “bizler istediğimiz türde insanları yaşamımıza çekebiliriz” fikri toplumda yerleşmiş. Maalesef liderlik konumunda olan birçok kişi; hiç de hak etmedikleri saygıyı, sevgiyi, bağlılığı ve sadakati bekliyorlar. İşte bu yüzden konumuz liderlik. İkiler, ikileri çeker; onlar onlara çekilmez. Eğer etrafınızda dokuzlar, onlar görmek istiyorsanız kendinizi 10 yapmanız gerekir. İkiler onları çekemez; asla çekmemiştir ve asla çekemeyecektir. Benim hedefim, size lider olmanızda yardımcı olmak.
Lider olduğunuz ve liderliği anladığınız an, yaşamınıza yüksek standartları çekmeye başlayacaksınız. Kaliteli insanlarla birlikte olmak istiyorsanız kendi kalitenizi yükseltmelisiniz. İşte bu nedenle sizin kişisel gelişiminiz benim tutkum haline geldi. Çünkü siz bir kişi ve lider olarak kendinizi geliştirirseniz, aynen sizin gibi insanları yaşamınıza çekersiniz. Spora meraklı, spor konuşan bir kişiyseniz, çevrenizde de bu tarz kişiler toplanır. Aslında siz onları bir mıknatıs gibi çekmeye başlarsınız. Ya da siz yemek, içmek, eğlence odaklıysanız; kurumunuzu bu düşüncenize uygun şekilde dizayn etmeye başlarsınız ve çevreniz bu tarz insanlar ile dolar. Çektiğiniz insanlara bakın; siz onlardan birisiniz. Ailenize bir bakın, aynı aynaya bakar gibi olursunuz. Biraz ürkütücü değil mi? İsterseniz bir bardak su için, çıkıp bir hava alıp gelin; ama gerçek değişmez. Çektiğiniz insanlara bakmak, bir aynaya bakmak gibidir. İnsanlar benzerlerini çekerler. İşte bir lider olarak ilk öğrenmeniz gereken: Kendi benzerlerinizi çekersiniz, istediğiniz kişileri değil.
Şimdi size insanları yaşamınıza çekmenin 10 yolunu vereceğim. Bu dersin konusu Liderlik Alfabesi ise ve bunun ilk adımı insanları çekmek ise, insanları nasıl çekeceğimiz çok önemlidir.
1. Görünüm
Nasıl göründüğünüzü konuşalım. Nasıl göründüğünüz, size bakanların ne gördüğü, sizin kimi etkilediğinizi belirler. Çok güzel veya yakışıklı olmaktan bahsetmiyorum. Sözünü ettiğim şey; gülümseme, içtenlik ve çekicilik. Şöyle açıklayayım: Bazı insanların yüzüne baktığınızda bir şeyler sizi çeker, hoşunuza gider; bazılarına baktığınızda ise oradan bir an önce uzaklaşmak istersiniz, değil mi? Eminim hepiniz neden bahsettiğimi biliyorsunuz. Buna benzer şeyler yaşamışsınızdır. Caddede kalabalıkta yürüyorsunuz ve herhangi birine bir şey sormanız gerekiyor; kime sorarsınız? Yüzünde gülümseme olan, sizi ısırmayacağından emin olduğunuz birine sorarsınız, değil mi? Yaşadınız bunu değil mi? Neler olur o anlarda? Sebep nedir? Konu güzellik midir? Hayır, hayır; güzellik ve yakışıklılık meselesi değildir. Mesele bu insanların gülümseyişidir, yüzlerinden eksik olmayan gülüştür. Bazı insanlar gülümsemeyi öğrenemezler. Bazı insanlar yakınlaşmayı, bazı insanlar diğerleriyle ilgilenmeyi öğrenememişlerdir.
Bu birinci maddede bu tür bir görünümden bahsediyorum: Nasıl güleceğini öğrenmek. Bazı incelikler var ama insanlar sizi görünce bir ferahlama hissetmeliler. Bir gülüşünüz, bir dokunmanız, bir bakışınız onlara gıda vermeli. Daha fazla detay istiyorsanız beni bulun ve size bu konuda yardımcı olayım; bundan mutluluk duyarım. İnsanları sevmek, onlara inanmak ama yaşamınıza çekecek sinyalleri gönderememek… Üzücü değil mi? Fakat her zaman böyle olduğunu görüyorum. Birçok hocamız ya da dernek başkanımız insanlara yardım etmek isterler ve onları severler; ama maalesef onlara şunu demek istiyorum: İnsanlar size rağmen kurumunuza geliyorlar, toplantılarınıza katılıyorlar. Çevrenizde olmasını istemediğiniz insanlar var değil mi? Hadi, hadi… Hepinizin çevresinde vardır. Terbiyesiz veya kötü olduklarından değil; sadece çekici olmayan bir şey vardır onlarda. Liderler insanları çekerler.
2. Takım
Liderler bir takım oluşturma yeteneğine sahiptir. İnsanlar bu takımın bir parçası olarak bir yerlere ait olma ihtiyaçlarını tatmin ederler. Takım içerisinde oluşan yakınlık genelde yaşam boyu sürer. Takım içinde oluşan arkadaşlık, hayatın harika yanlarından biridir. İnsanların hoş karşılandığı, kendilerini ait hissettikleri bir çevre oluşturabilen kişidir lider.
3. Özgüven
İnsanları çeken liderler özgüven sahibidir. Etraflarında özgüven dolu bir atmosfer oluştururlar. Lider bilmeli, bildiğini bilmeli ve etrafındakilere de hiçbir şüpheye yer bırakmayacak açık bir şekilde bildiğini gösterme yeteneğine sahip olmalıdır. Bildiğinizde, bildiğinizi bildiğinizde ve insanlar bildiğinizi bildiklerinde; onlara yardım eden temel oluşur. Çünkü insanlar genelde güvenmezler. İnsanlar temelde güvensiz olduklarından, güven veren birinin arayışı içindedirler. Özgüven, ulaşmak istediğinize sizi en çok yakınlaştıracak özelliktir. Özgüvene sahipseniz daima ilerlersiniz ve insanlar da sizinle ilerlerler. Nereye gittiğinizi bilmeseler bile, sizin özgüveniniz onları da ilerletecektir; çünkü sizi takip etmek isteyeceklerdir.
Bu dersi dinleyenlerden ve benimle o zamanlar çalışmış olanlar bunu destekleyeceklerdir: Bende inanılmaz bir özgüven vardı. En iyi işin içinde olmayabilirdik, hatta o zamanlar çok yanlış kararlarım da oldu; ama inanılmaz bir özgüvenim vardı. Almancam olmamasına rağmen, Almancası olmayan aileleri bir araya getiriyor, onları Almanca seminerlere götürüyordun. Maddi olarak da durumumuz çok parlak değildi; yol parasını bile borç alarak, köhne otellerde geceleyerek, giriş ücreti 100 euronun üzerindeki seminerlerde üç gün geçiriyor ve üç ay sonraki seminerlerin biletlerini cebimize koyup heyecanlı bir şekilde bir sonraki semineri bekliyorduk. Yaklaşık 45 kişilik çekirdek bir gruptuk. Bu kişiler her gün bir kaset dinlerlerdi, her gün tavsiye edilen kitaplardan bir bölüm okuyarak her ay iki kitap bitirirlerdi. Her hafta benimle mutlaka haftanın değerlendirmesini yaparlar, her seminere ve toplantıya katılırlardı. Ve bu kişilerin kimisi Köln’den, kimisi Bremen’den, kimisi Münih’ten, Frankfurt’tan gelirlerdi. Özgüvenden bahsediyorduk; bazı insanlar güven yayar, bazıları yayamaz; ama liderler özgüven sahibidir.
4. Heyecan
Liderler heyecan verirler, onların çevresinde olmak istersiniz. İşin aslına bakarsanız keyif verirler. Onların yanındayken bir şeyler öğrenir, cesur kararlar verir, yeni hedefler belirlersiniz. Gerçi benim de bu konuda, etkinliklere eğlence katma konusunda ciddi bir eksiğim vardı; şimdilerde bu konuda oldukça toleranslıyım. Çünkü eğlence keyif verir, keyif katılıma davet eder, katılım dikkati odaklar, dikkat farkındalığı genişletir, farkındalık içgörüyü yüceltir, içgörü de bilgiyi getirir. Bu nedenle programınıza eğlenceyi de koymalısınız ve bu konuda özellikle bayanlar çok başarılılar. Eğer Kadın Kollarınız yoksa işiniz çok zor demektir. Belki benim gibi işkolik ve hedef odaklı bir koleriksindir, olabilir; ama sadece heyecan oluştur. Heyecan oluşturabilir misin? Heyecan insanları çeker. İnsanlar heyecanın olduğu yerde olmak ister. Bütün spor sahalarının neden bu kadar dolu olduğunu bir düşünün; orada heyecan var ve binlerce insan bu sahaları dolduruyor. Liderler heyecan oluşturabilme yeteneğine sahiptir.
5. Cesaret Vermek
Liderler çekicidir çünkü başkalarını yüreklendirebilirler. “Az övün, çok öv” sözü büyük bir öğreti değil mi? Övünmeyi azaltmak, övmeyi artırmak… Bu gerçekten çok büyük bir söz. Diğer büyük bir söz ise şudur: Bir insanın coşku ve cesaretlendirme olmaksızın ve tabii ki yaptığı iş onaylanmaksızın, bir işi gerçekten yaptığını görmediğimdir.
6. Önemli Hissettirmek
Tarih sayfalarına adını yazdırmış kadın ve erkekler; kazandıkları veya sahip olduklarından dolayı değil, tamamlamak için yaşamlarını verdikleri gayeler yüzünden büyük insanlar olarak anılırlar. Ne kadar doğru? İnsanlar anlam arayışı içindedir; eğer bunu onlara verebilirseniz sizi izleyeceklerdir.
7. İnsan İlişkileri
İnsanlar sıcak ve samimi insanlarla birlikte olmaya bayılırlar. Kurumunuzda şu kuralı yerleştirebilmelisiniz: Bir misafirin 10 adımlık çevresine giren herkes gülümsemeli ve selam vermeli. Çok basit değil mi? Azıcık düşünün; bir iş yerine veya bir ortama girerken gülümseyen, “Merhaba, sizi görmek ne güzel. Nasılsınız? Size nasıl yardımcı olabilirim?” diyen biri tarafından karşılanmak büyük bir farktır. İnsan ilişkilerine özen göstermek tüm liderlerin sahip oldukları ve geliştirdikleri bir yetenektir.
8. Umut
Liderler insanlara umut veren kişilerdir. Umut, her tür değişimin temelidir; bundan adınız kadar emin olabilirsiniz. İnsanlar umut etmedikleri sürece hiçbir şeyi değiştirmezler. Umut olmadığında, bir şeylerin daha iyi olacağını göremediklerinde; insanlar ve kuruluşlar hiçbir şekilde hiçbir şeyi değiştirmezler.
9. Vizyon
Yani geniş ve ileri görüşlülük. Liderler görüşlerini insanlara verebilirler ve resmin çok daha büyük bir kısmını insanlara gösterebilirler. Tatminsizlik ve cesaretsizlik, vizyonu olmayan insanları etkisi altına alır; her zaman böyle oldu ve olmaya da devam edecek.
10. Karizma
Liderlerin etrafında karizmatik bir parıltı vardır. Vizyonu başkalarına aktarmak ve tutku ile tanıtmak göz alıcı bir yetenektir. Ve bu yetenek tüm takımın oyun seviyesini yükseltebilir. Bu çok doğru bir tanımlama.
Şimdi liderler hakkında bahsettiğimiz bu 10 özelliği bir gözden geçirelim. Kendinize, “İnsanları ne kadar iyi çekiyorum?” diye sorun. Kendinize liderlik konusunda bir not verin; 1 düşük, 10 yüksek olsun. Bunu yaparken üzerinden geçtiğimiz özelliklere sahip misiniz?
- Takım ruhu, benim liderlik alanında iyi olduğum alandır; insanlara ait olma hissi yaşatan ortamlar sunabiliyorum.
- İnsanlar benimle birlikte olmaktan hoşlanırlar mı, keyif alırlar mı? Emin değilseniz eşinize sorun… Bir dakika, bunu yapmak istemiyoruz, bu pek iyi fikir değil galiba. Eşinize sormayın; burada bugün evlilik danışmanlığı yapmak istemiyoruz. Evet…
- Ya cesaret vermek? “Ben insanların kendilerini iyi hissetmelerine sebep oluyorum, etrafımdaki insanların kendilerini iyi hissetmelerine yardım ediyorum ve insanları yüceltiyorum” diyebilir misiniz?
- Önemli bir amaç içinde önemli biri misiniz? Beraber olduğunuz insanlara değer veriyor musunuz?
- Peki ya insan ilişkilerinde usta mısınız? İnsanlar benimle olmak istiyorlar mı?
- İnsanlara umut aşılıyor muyum? İnsanlar geniş bakış açısını görebiliyorlar mı? Benim vizyonum var mı?
- Her geçen gün daha çok insanı çevreme çekiyor muyum? “Çünkü karizmatik biriyim” diyebiliyor musunuz?
Bu testi verirken yapmak istediğim şey çok basit: İnsanları çekmek için ihtiyacınız olan 10 özelliği alıp sizin önünüze sermek. Şimdi ne olacağını biliyorum; bazılarınız tam not, bazılarınız ise çok düşük not alacaksınız. Ben burada “Örümcek Modeli” diye bir diyagram kullanıyorum. 10 kolonu olan bir örümcek ağı çizin. Merkezden başlayarak birden ona kadar eşit aralıklar belirleyin. Her alandaki notunuzu burada işaretleyin, sonra da örümcek ağını nizami bir hale gelene kadar geliştirin. İsterseniz bunu birebirde de çalışabiliriz.
Bundan sonra yapacağınız gayet açık: İyi olmadığınız alanlarda çalışacaksınız. İyi olmadığınız alanları belirledikten sonra soracaksınız: “Ben şimdi kendimi bu konuda nasıl geliştirebiliririm?” Bu işin sevdiğim yanı bu işte; sözünü ettiğim bu 10 özelliğin hepsini öğrenebilirsiniz. Bunlar Allah vergisi, doğuştan gelen yetenekler değiller. Bu 10 özelliğin her birini kendi yaşamınıza uygulayabilirsiniz. Eğer yeterli zamanımız olsaydı herhangi birini alıp yaşamınıza nasıl uygulayacağınızı sizinle paylaşırdım. Fakat şu kadarını söyleyeyim: Siz de yapabilirsiniz. Sıkı çalışın, odaklanın, hedeflerinizi belirleyin ve zayıf olduğunuzu düşündüğünüz özelliklerinizi geliştirin.
Liderler insanları çekerler. Bu, liderlerin çok iyi yaptığı üç şeyin ilkiydi. İkincisi ise: Liderler insanlara inanırlar. Bu da bir sonraki dersimizin konusu olsun.